ÖNSÖZ

Eski çağlardan günümüze kadar her dönemde insanoğluna mahsus olmak üzere eğitim öğretim faaliyeti var olagelmiştir. Elbette ki eğitim faaliyetleri önceleri günümüz kadar planlı ve programlı olmamıştır. Eğitimde plan ve program zarureti, ihtisas sahalarının çoğalması, teknolojinin hızla gelişmesi vs. gibi zaruretlere binaen kendini daha fazla hissettirmeye başlamıştır.

Eğitim, ferdin ve toplumun gelişmesini hızlandıran, kalkınmasını destekleyen, kültür değerlerini koruyan, geliştiren, nesilden nesile aktaran, milli birlik ve bütünlüğü sağlayan en etkin faaliyetlerden birisi ve en önemlisidir.

Her çalışma bir ilgiden kaynaklanır. 1992 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı Konya Selçuk Eğitim Merkezi Müftü ve Vaizler İhtisas Kursu imtihanını kazandıktan sonra Konya'da başladığımız bu kursun din eğitimi ve öğretimi açısından ne kadar önemli bir yer tuttuğunu gördüm.

1976 yılında İstanbul'da açılan Haseki Eğitim Merkezi ile aynı müfredatı uygulayan Konya Selçuk Eğitim Merkezi, İç Anadolu Bölgesi'nde var olan ihtiyacı karşılamak için kurulmuştur. 1990 yılında eğitime başlayan Selçuk Eğitim Merkezi'ne 1. ve 2. dönem sadece Konya içinde İlâhiyat Fakültesi mezunu olan ve halen Diyanet İşleri Başkanlığında Vaiz, Murakıp, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım vs. olarak görevde olanlar  için bir imtihan yapılmıştır. İmtihanı kazananlar  kursa başlamıştır. 1992 yılında Konya dışından Türkiye genelinde eleman alınmış ve 3. dönem kursiyerleri olarak 30 Kasım 1992 tarihinde kursa başlamışlardır.

Bu çalışma, Türkiye'de Yüksek Din Eğitimi veren İstanbul Haseki ve Konya Selçuk Eğitim Merkezleri'nde, 10 ayı hazırlık, 20 ayı da ihtisas olmak üzere 30 ay Tefsîr, Hadis ve Fıkıh ağırlıklı olmak üzere eğitim veren bu kurumları tanıtmak, İslâm eğitimindeki önemini, karşılaşılan güçlükler ve problemleri tesbit etmeye yönelik, kursiyer, öğretmen ve mezunların dersler hakkındaki değerlendirmelerini, görüş ve önerilerini öğrenmek amacıyla objektif ve ilmi ölçüler içerisinde hazırlanmıştır.

Araştırmanın amacı, beş yıllık bir dini yüksek öğrenimden sonra, gerekli şartları taşıyan (Bk. Ek-B) Diyanet İşleri Başkanlığı personelinden istekli olanlara uygulanan bu kursların tanıtımına ve geliştirilmesine faydalı olmaktır. Hizmet İçi Eğitim Merkezleri'ndeki derslerin program yönünden değerlendirilmesi sonucunda elde edilecek bulgular, Haseki ve Selçuk Eğitim Merkezleri'nin din eğitimi ve öğretimi programlarına ışık tutacaktır.

Araştırma bir giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın problemi ele alınmıştır.   İkinci  Meşrûtiyet'ten Cumhuriyet'e  kadar din görevlisi yetiştiren kurumlar olarak  Medresetü’l-Vâizîn, Medresetü’l-Eimme ve’l-Hutabâ, Medresetü'l İrşâd ve Dârü’l-Hilâfeti'l-Aliyye Medreseleri ile ilgili tanıtımlardan sonra, Dârü’l-Hikmet'il-İslâmîyye (İslâm Akademisi) hakkında da bilgi verilmiştir. Daha sonra Cumhuriyet döneminde Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından açılan hizmet içi ihtisas kurslarından olan İstanbul Haseki ve Konya Selçuk Eğitim Merkezi Müftü ve Vaizler İhtisas Programı anlatılmıştır.

Birinci bölümde, “Araştırmanın amacı ve önemi, çalışma alanı, bilgi toplama araçları, sınırlılıklar, tanımlar, verilerin analizi ve yorumu” yapılmıştır. İkinci bölümde, "Ankete katılan öğretmen ve kursiyerlerle ilgili kişisel bilgiler ve bulgulara” yer verilmiştir”. Üçüncü bölümde, "Eğitim programları ile ilgili amaçlar, muhteva, eğitim-öğretim süreçleri ve değerlendirme ile ilgili bulgular, tablolar halinde düzenlenmiş ve yorumları yapılmıştır.” Dördüncü bölümde ise "Öğretmen, Kursiyer ve Mezun'ların eğitim merkezleri ile ilgili teklifleri değerlendirilmiş", yapılan öneriler maddeler halinde açıklanmıştır. Son bölümde ise araştırma özetlenerek sonuçlara yer verilmiştir.

Anketin geliştirilmesi, bulguların değerlendirilmesi ve önerilerin geliştirilmesinde Metot Bilgisi ve Araştırma Yöntemleriyle ilgili kaynaklardan ve Din Eğitimi alanında yararlandığım eserler, ayrıntılı olarak bibliyografyada gösterilmiştir.

Bu araştırmanın yapılması esnasında bana her bakımdan yardımcı olan Danışmanım Hocam Sayın Yrd. Doç. Dr. Mustafa TAVUKÇUOĞLU'na, Haseki Eğitim Merkezi Müdürü Hocam Sayın Dr. Durak PUSMAZ'a, Selçuk Eğitim Merkezi Müdürü Hocam Sayın Dr. Ahmet BALTACI'ya, değerli görüşleri ile beni yönlendiren İstanbul Haseki ve Selçuk Eğitim Merkezi'ndeki kıymetli öğretmenlerim ve kursiyer arkadaşlarıma teşekkürlerimi sunarım.

Vehbi AKŞİT

Konya-1997