ÖNSÖZ

1

BİRİNCİ BÖLÜM

GİRİŞ

1. ARAŞTIRMANIN PROBLEMİ

3

1- Problem

3

2- İkinci Meşrutiyet Öncesinde Medreseler

7

3- İkinci Meşrutiyet Döneminde Din Görevlisi Yetiştiren Kurumlar

7

a- Medâris-i İlmiye Nizamnâmesi

8

b- İslâh-ı Medâris Nizamnâmesi ve Dârü’l-Hilâfeti’l-Âliyye Medresesi

9

c- Medâris-i İlmiye Hakkında Kanun

11

4- Medresetü’l-Vâizin

12

5- Medresetü’l-Eimme ve’l-Hutaba

13

6- Medresetü’l-İrşâd

14

7- Dârü’l-Hikmeti’l-İslamiyye (İslam Akademisi)

14

8- Cumhuriyet Döneminde Diyanet İşleri Başkanlığı Tarafından Açılan İhtisas Kursları

17

9- İstanbul Haseki Eğitim Merkezi

18

10- Konya Selçuk Eğitim Merkezi

21

2. ARAŞTIRMANIN AMACI VE ÖNEMİ

23

1- Araştırmanın Amacı

23

2- Araştırmanın Önemi

23

3- Tahminler

23

4- Sınırlılıklar

23

5- Kaynaklar

24

6- Tanımlar

24

7- Çalışma Alanı (Evren) Örneklem

25

8- Bilgi Toplama Araçları

27

9- Uygulama ve Verilerin Toplanması

29

10- Verilerin Analizi ve Yorumu

30

İKİNCİ BÖLÜM

BULGULAR VE YORUMLAR

31

I-               Kişisel Bilgilere Ait Bulgular

31

A- Öğretmen ve Kursiyerlerle İlgili Kişisel Bulgular

31

1- Yaş Durumu

31

2- Mezuniyet Durumu

32

3- Dinî Alanda Özel Öğrenim Durumu

34

4- Medenî Durumları ve Çocuk Sayıları

34

3. Öğretmen ve Kursiyerlerin Meslekleriyle İlgili Bilgiler

35

1- Öğretmen ve Kursiyerlerin Mesleklerini Seçmeye Etki Eden Faktörler

35

2- Meslekte Yeterlilik

36

3- Bu Meslekte Çalışmaktan Duyulan Memnuniyet

36

4- Meslekle İlgili Eserleri Okuma ve Satın Alma Durumu

37

5- Yabancı Dil Bilgi Seviyeleri

38

6- Yüksek Lisans Çalışmaları

39

7- Doktora Çalışmaları

40

8- Öğretmen ve Kursiyerlerin Daha Önce Yaptığı Görevler

41

9- Hafızlık Durumları

42

10- Meslekteki Kıdemleri

42

II. Öğretmen Ve Kursiyerlerin Sosyo-Ekonomik Durumları Ve Sosyal İlişkileriyle İlgili Bulgular

43

1- Öğretmen ve Kursiyerlerin Maaş Durumları

43

2- Kursiyerler Arası Arkadaşlık İlişkileri

44

3- Kursiyerlerin Aile Ziyaretleri

45

4- Boş Zamanları Değerlendirme

46

5- Öğretmenlerin Dersleri Dışında Yaptığı Sosyal ve Kültürel Faaliyetler

47

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

EĞİTİM PROGRAMLARI İLE İLGİLİ BULGULAR

48

1-  AMAÇLARLA İLGİLİ BULGULAR

48

A- Haftalık Ders Programları İle İlgili Bulgular

50

B-  Hazırlık Ve İhtisas Sınıfı Dersleri İle İlgili Bulgular

51

C-  Hazırlık Sınıfı Dersleri

52

    1- Muhadese

52

2- Sarf

49

3- Nahiv ve Kavâidü’l-İ’râb

56

4- Kur’an-ı Kerim

59

5- Edebî Metinler

61

6- Belağat

62

4. İhtisas Sınıfı Dersleri

63

1- Tefsir

63

2- Tefsir Usûlü

65

3- Hadis

66

4- Hadis Usûlü

68

5- Fıkıh

69

6- Fıkıh Usûlü

71

7- Akaid

72

E- Öğretmenlere Göre Girdikleri Derslerin Amaçları

74

2-  MUHTEVA İLE İLGİLİ BULGULAR

75

1- Eğitim Merkezinde Okutulması İstenen Dersler

75

2- Öğleden Sonra Yapılan Mütalaalar

78

3- Derslerin Öğretmenler Tarafından Anlatılması

79

4- Kursiyerlerin Derslere Çalışma Şekilleri

79

5- Kursiyerlerin ve Mezunların En Çok Sevdiği ve Sevmediği Dersler

80

6- Derslerin Ezbere Yönelik Olup Olmaması

82

7- Derslerin Arapça Takrir Edilmesi Durumu

83

8- Öğretmenlerin Derse Hazırlık Durumu

84

9- Kursiyerlerin Derse Karşı İlgileri

84

10- Öğretmenlerin Derslerde Ve Ders Dışında Kursiyerlerle İlgilenmeleri

85

11- Kursiyerlerin İhtisas Eğitim Merkezlerini Tercih Ediş Sebepleri

87

12- Dinî Yüksek Öğrenimden Sonra Ara Verme Durumu

88

13- Kursta Yapılan Eğitimden Memnun Olup Olmama Durumu

88

14- Kütüphanelerden Yararlanma Durumu

89

15- Eğitim Merkezinden Memnun Olup Olmama Durumları

90

3-  EĞİTİM ÖĞRETİM SÜREÇLERİ İLE İLGİLİ BULGULAR

91

1- Müftü Ve Vaizler İhtisas Kursunun Otuz Ay Olması Hakkındaki Görüşler

92

2- Derslerin, Teneffüslerin Ve Öğle Tatilinin Süresi

93

3- Kursiyerlerin İdarî Görevlendirilmeleri

95

4- Öğretmenlerin Derslerde Kullandıkları Öğretim Metotları

97

     5-Derslerde Araç-Gereç Durumu

97

4-  DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ BULGULAR

98

1- Kursiyerlerin Derslerdeki Başarı Durumları

98

2- Kursiyerlerin Başarısının Değerlendirilmesi

100

3- Eğitim Merkezlerinin Cazip Hale Getirilmesi

104

4- Eğitim Merkezinin Üniversiteye Bağlanması

109

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

ÖĞRETMENLERİN, KURSİYERLERİN VE MEZUNLARIN İHTİSAS EĞİTİM MERKEZLERİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCE VE TEKLİFLERİ

110

A- ÖĞRETMENLERİN TEKLİFLERİ

110

1- Hizmet İçi İhtisas Eğitim Yönetmeliği Hazırlanmalı

110

2- Öğretmenlerin Özlük Hakları İyileştirilmeli

111

3- Dersler İle İlgili Teklifler

111

4- Mezunlar İle İlgili Teklifler

111

     5- Öğretmenlerin Diğer Teklifleri

112

B-  KURSİYERLERİN TEKLİFLERİ

113

a-   İstanbul Haseki Eğitim Merkezi Kursiyerlerinin Teklifleri

113

1- Kursiyerlerin Maddi Yönden Desteklenmesi

113

2- Mesken Sorunu

113

3- Kursiyerlerin Tayini

113

4- Kursiyerlere Sağlanması İstenen Sosyal İmkanlar

114

5- Yurt Dışı Gezileri

114

6- Dersler İle İlgili Teklifler

114

b- Konya Selçuk Eğitim Merkezi Kursiyerlerinin Teklifleri

115

1- Kursiyerler Arasında Adalet Sağlanmalıdır

115

2- Dersler İle İlgili Teklifler

115

3- Öğleden Sonra Yapılan Mütalaalar

117

4- İmtihanlarla İlgili Teklifler

117

5- İhtisas Eğitim Merkezi Yönetmenliğinin Çıkarılması

118

6- Askerlik Durumu

118

7- Yapılan Tayinler

118

     8- Öğretmen-Kursiyer ve İdare İlişkileri

119

C- SELÇUK EĞİTİM MERKEZİ MEZUNLARININ TEKLİFLERİ

119

1- Yapılan Tayinler İle İlgili Teklifler

119

2- Haftalık Ders Programı İle İlgili Teklifler

120

3- Kurs Sonunda Yapılan Staj Konusundaki Teklifler

120

4- Mezunların Kurstan Beklentileri Ve Elde Edilen Sonuçlar

122

5- Eğitim Merkezi, Dersler Ve İmtihanlar İle İlgili Teklifler

123

D- HİZMET İÇİ EĞİTİMLE İLGİLİ DİĞER TEKLİFLER

124

SONUÇLAR

 126

A- ÖĞRETMEN VE KURSİYERLERLE İLGİLİ SONUÇLAR

127

B-  EĞİTİM PROGRAMLARI İLE İLGİLİ SONUÇLAR

127

1- Amaçlarla İlgili Sonuçlar

127

2- Muhteva İle İlgili Sonuçlar

128

3- Eğitim Öğretim Süreçleri İle İlgili Sonuçlar

128

4- Değerlendirme İle İlgili Sonuçlar

129

BİBLİYOGRAFYA

130

EKLER

A- Diyanet İşleri Başkanlığı Hizmet İçi Eğitim Yönetmeliği

134

B- İhtisas Kurslarına Eleman Seçilmesi İle İlgili Duyurular

149

C- Öğretmen, Kursiyer Ve Mezunlara Uygulanan Anketler

151

D- Hizmet İçi Eğitim Belgesi Örneği

169

E- Hazırlık Ve İhtisas Sınıfı Ders Programı

170

F- Konya Selçuk Eğitim Merkezi Haftalık Ders Programı

173

G- Vaizlikle Görevlendirilen Kursiyerlerin Görevlendirme Yazıları